default avatar Hoşgeldin, Ziyaretçi: Aşağıdaki form ve bağlantıları kullanarak sitemize giriş/kayıt işlemlerinizi gerçekleştirebilirsiniz.
 Şifremi Unuttum?  Yardım  Üye Ol Tarih: 20.08.2017, 18:31


Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar

Yazar Konuyu Başlatan: ulas - Görüntüleme - Okunma Okunma Sayısı: 615 - Yorum Toplam Yorumlar: 0
Konu Kalitesi: %
 
Konuyu Oyla:
  • Derecelendirme: 0/5 - 0 oy
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi

ulas
Super Moderatör
*****
Super Moderatör Grubu
user avatar
Durum: Çevrimdışı
Konu Sayısı:
Yorumları: 391
Kayıt Tarihi: 17.01.2013
Rep Puanı: 6


Kişisel Bilgileri: v
#1
Konu Tarihi: 18.01.2013, Saat: 21:02
[b]Edwin Hubble yaklaşık 70 yıl önce galaksilerin temel doğasını keşfetti. 1990lı yıllara gelindiğinde bile, galaksilerin nasıl doğduklarını, nasılevrimleştiklerini ve evrende nasıl bir rol üstlendiklerini ancaksöyleyebilmekteyiz. Neden galaksiler bu kadar gizemlidirler?[/b]


Astronomlar geçen 70 yıl boyunca galaksilerin araştırmasında büyük gelişmelerkaydettiler. Bugün büyük teleskoplar kullanılarak komşumuz Andromeda yı veyadiğer galaksilerinin görüntülerini daha ayrıntılı elde edilebilmektedir. Büyükgalaksileri incelemek daha kolaydır çünkü çok sayıda yıldızdan meydanagelirler. Bu tip büyük galaksilerde 1 trilyon yıldız bulunur. Galaksi içindebulunan yıldızlar birbirlerine uyguladıkları çekim kuvvetiyle başta olmaklaberaber aynen Güneş in etrafındaki yörüngelerde dönen gezegenler gibi galaksimerkezi etrafındaki yörüngelerde dolanırlar.


Gerçekten her yıldız bir galaksiye ait olup galaksi içinde bulunan büyükmiktarda gazdan meydana gelmektedir. Galaksiler, evrenin temel yapı taşlarıdır.Peki bunlar nasıl meydana gelmişlerdir? Bunu yedi gizemli sorunun cevabındabulabiliriz. Bunun için önce, zaman ölçeğinde geriye giderek galaksilerin nasıloluştuğunu ve uzayda nasıl bir dağılım gösterdiklerine bakalım. Daha sonragalaksileri tek tek inceleyip merkezlerinde neler olduğunu araştıralım.Yolculuğumuzun sonunda Galaksimizin sonunu inceleyerek, galaksilerinin doğasınıbugünkü bilgilerimizle yorumlayalım.


[b]1) Evren kırışık halden galaksi üreten hale nasıl geçti?[/b]
Kozmoloji ile uğraşan teorisyenler mükemmel bir evren modeli oluşturduklarındamodelleri galaksileri içermeyebilir. Bunun nedeni, galaksilerin oluşumlarıhakkında çok az bilgiye sahip olmalarıdır. Büyük patlamadan sonra evreninsoğuduğu bilinir. Böyle bir durumda uzay, zamanla geçirgen bir hale gelir vebüyük patlamanın ilk zamanlarına ait ışık bu noktadan evrene yayılır. Bugün buışık 2.73 kelvinlik kozmik zemin ışınımı olarak görülür. Bu ilk erken ışık,büyük patlamadan 300.000 yıl sonra meydana gelmiştir. O zaman Evren bir atomçorbası halinde idi (galaksiler henüz oluşmamıştı). Patlamadan birkaç milyaryıl sonra yıldızımsı cisimler veya kuazar (QSO s) olarak bilinen cisimlermeydana gelmiştir. Bugün bu cisimler evrendeki ilk galaksibüyüklüğündeki cisimler gibi görülür. Bununla birlikte, ilk kuazar oluşumu ilekozmik zemin ışınımı arasındaki zamanda ne olduğu halen bilinmemektedir. Bu çağboyunca, evren kendisini birkaç bin kez büyütmesine karşın astronomlar buperiyottaki olayları gözlemleyemediler. İlk büyük ölçekli yapının evrendegenişleyerek soğuduğu ve ilk yıldızların oluştuğu bilinmesine rağmenevrenimizin son derece önemli olan bu evresini tam olarak anlayamamaktayız.


Kozmik zemin ışınımındaki düzensiz küçük dalgalanmaların son ölçümleri, maddeninyoğunluğundaki küçük değişimlerin kozmik zemin ışımasında ortaya çıktığınıgösterdi. Bu ilkel yoğunluk dalgalanmaların daha sonraları galaksi şeklinedönüşmeleri tam olarak açık değildir. Üstelik bugün yıldız ve gaz olarakgözlenen parlak maddedeki çekim, bu yapıların çökmesine neden olacak kadar dayeterli değildir.
Bu yüzden büyük patlamaya ait yaygın gazdan, galaksilerin oluşumuna geçişteyeni bir şeyi açıklamak gerekir. Bu şey görünmeyen maddedir ki, astronomlarbuna karanlık madde adını vermektedirler.
Günümüzde bir galaksinin oluşumu için yapılan varsayım şudur: Büyük patlamaevreni yarattı ve onu yüksek sıcaklığı ile pişirdi. Bu işlem parlak madde ilekaranlık madde üretilene dek sürdü. Oluşan karanlık madde, çekim kuvvetiyleuzayı buruşturdu. Evren genişlerken, bu buruşukluklar etrafındaki gazı topladıve onu soğuttu. Soğuyan gaz da çekim kuvveti altında yıldızlara dönüştü.


[b]2) Galaksiler neden süperkümeler içinde bir yığılma gösterirler?[/b]
Galaksiler uzayda düzenli olarak dağılmamışlardır. Bunun böyle olduğunu birteleskop ile ilkbahar zamanı gökyüzüne bakılarak görülebilir. Buna karşınparlak galaksi kümelerinin bulunduğu Virgo ve Canes Venatici takımyıldızlarındadurum farklıdır. Yeni araştırmalar galaksi kümelerinin uzantılarının varlığını ortayakoydu. Bu da galaksilerin tabaka (sheet) ve ipliksi (filament) hallerdebulunduğunu ve bu yapılarında büyük boşluklarla çevrili olduğunu gösterdi. Bugalaktik tabakalar ve ipliksi uzantılar 100 milyon ışık yılı büyüklüğünde olupSamanyolu galaksisinin bin katı büyüklüğündedir.


Galaksilerin uzaydaki bu dağılımı, astronomları şaşırtmaktadır. Galaksilerböyle bir dağılım haline nasıl geldiler ? Tabakalar ve ipliksi yapılargalaksilerin nasıl oluştuğuna dair bir ipucu verebilir mi ? yoksa galaksileroluştuktan sonra mı böyle bir kümeleme gösterdiler ? Durumun daha iyianlaşılabilmesi için erken evrende titanik patlaması adı verilen bir patlamaolmuşumu öne sürülerek bu patlamayla maddenin etrafında büyük boşluklar olantabakalara ve ipliksi yapılara itildiği önerildi. Çoğu astronom bununlabirlikte iyi bilinen bir kuvvet olan çekim kuvvetinin tabakaları ve ipliksiyapıları oluşturduğunu düşünmektedirler. Sayısal hesaplamalar, bunun ancakDoğanın erken evrendeki maddenin yoğunluğunda büyük ölçekli değişimler düzenleyipyapması halinde mümkün olduğunu gösteriyor. Tabakalar ve boşlukların yapısınıaçıklayan modellerin incelenmesiyle bu yapıların erken evrende meydana gelenbazı fiziksel olayların parmak izlerini taşıdığı görüldü.
Astronomlar tabakaların ve ipliksi yapıların daha iyi anlaşılabilmesi içinbüyük bir proje başlatmışlardır. Bu proje ile astronomlar bir milyar ışık yılıuzaklığına kadar bütün galaksilerin haritasını yaparak tabakaların ve ipliksiyapılar hakkında daha ayrıntılı bilgiler elde edeceklerini ummaktadırlar.


[b]3) Niçin galaksilerin dış kısımları bu kadar hızlı dönmektedir?[/b]
1970 li yılların ortalarına gelindiğinde astronomlar spiral galaksilerin dönme(rotasyon) hızlarını güvenilir bir şekilde ölçebiliyorlardı; bu hız, galaksiyeait parçaların merkezleri etrafındaki dönmeleridir. Astronomların çoğununhayret ettiği olay, galaksilerin dış bölgelerindeki maddenin beklenilenin üçkatı kadar bir hızla dönmesidir. Bu ölçümleri yapmadan önce, astronomlar birgalaksinin toplam kütlesini onun içinde gözlenen yıldızlardan ve gazdanoluştuğunu kabul etmişlerdi. Bugün kabul gören görüşe göre bir galaksinin dışkısımlarının hızlı dönmesi, gene galaksinin dış kısımlarında yer alan büyükmiktarda görünmeyen maddeden kaynaklanmaktadır. Gerçekten, Galaksimizde gözlediğimizyıldızlar ve gaz, Galaksimizin parlak kütlesinin %10 unu teşkil eder. Bundandolayı astronomlar oluşturdukları galaksi modellerinde, kullandıkları kütleparametresini daha büyük bir değerde kabul etmektedirler.


Bu fazla kütle karanlık madde biçiminde bulunur. Galaksilerin etrafındakikaranlık maddenin varlığı ilk defa 1930 lu yıllarda galaksi kümelerininmerkezlerine yakın galaksileri inceleyen astronomlar tarafından önerilmiştir.Bu bilgi 40 yıldan daha uzun bir süre akademik bir dip not olarak kalmıştır.Fakat 1990 lı yıllarda karanlık madde bir dip not olmaktan çıkmış veAstrofiziğin en önemli bir problemi haline gelmiştir. Astronomlar evrenin %90dan daha büyük miktarda karanlık madde içermesini pek istememektedirler.
Galaksilerde bulunan karanlık maddenin biçimi bilinmemekte olup birçok şekildebulunabilir. Yüksek enerji astrofiziği, evrenin ilk zamanlarında çok erkenevrende egzotik temel parçacıkların oluşabileceğini söylemektedir. Bunlar,proton ve nötronlardan daha ağır elementlerdi. Üretilen bu parçacıklar bugünekadar yaşamlarını sürdürebilmişlerse, karanlık maddenin miktarına katkılarıolabilir. Bu görüşe göre galaksiler, Büyük Patlama dan sonra 1 saniye içindeoluşan cisimlerdir.


Astronomların galaksilerin oluşumları için yeterli çekim kuvvetini sağlayacakkaranlık maddenin biçimi hakkında bir düşünceleri daha vardır. Fizikçiler,geçen yıllarda Galaksimizde karanlık maddeyi araştırmada etkin bir yolbuldular. Galaksimizin dış halosunda yer alan gökcisimleri, MacellanBulutsularında bulunan yıldızların gözlemlerinde etkili olmaktadır. Bugörünmeyen cisimlere MACHO ( Massive Compact Halo Objects , Büyük Kütleli YoğunHalo Cisimleri ) denmektedir. Son zamanlarda keşfedilen bu cisimler cüceyıldızlar, Jüpiter büyüklüğünde gezegenler veya içlerinde yeterli termo-nükleerreaksiyonları başlatamayacak kütleye sahip olan kahverengi cüce yıldızlarolabilir.


[b]4) Bölgeselleşme, Bölgeselleşme, Bölgeselleşme, her şey midir?[/b]Galaksiler çevrelerine duyarlıdırlar. Yerel süper kümemiz içinde, birçok develiptik galaksi birçok galaksinin birbirine sıkı olarak bağlı olduğu, bukümenin merkezinde yer alır (örneğin, M87 ve M49, Virgo kümesinin merkezindebulunur). Spiral galaksiler ise kümeni merkezi dışındaki kısımlarındaçok sayıda bulunur (örneğin, Hydra da M83, Ursa Major takımyıldızında M101gibi).
Galaksilerin herhangi bir tipi, herhangi bir ortam içinde meydana gelebilir mi? Bir tek galaksi ile büyük bir ölçekteki evren yapısı arasında bir ilişki varmı ? Bugün astronomlar galaksilerin karakteristik özelliği olan fizikselbiçimleri ile başlangıç koşulları arasında bir ilişkinin var olup olamayacağınıaraştırmaktadırlar.
Zengin galaksi kümelerine yol açan ilk yoğunluk dalgalanmaları seyrek bölgelerioluşturan yoğunluk dalgalanmalarından farklı idi. Kümeleşmeye ayrılan yoğunlukdalgalanmaları bazı özel evrelerde eliptik galaksileri oluşturmaya yöneldi.Eliptik galaksiler, karanlık halolarının karşılıklı çekimleri sonucunda, diğergalaksilerin etkileşmesinden oluşmuş olabilirler.


[b]5) Neden galaksilerin farklı tipleri mevcuttur?[/b]
Galaksiler gösterdikleri fiziksel yapıdan dolayı iki ana grupta toplanır.Bunlar eliptik ve spiral tipte olanlardır. Henüz eliptikgalaksiler ile spiral galaksilerin oluşum mekanizmalarını açıklanamamaktadır.Bugün bu yapıların, galaksilerin oluşumu esnasında yeni doğan yıldızlarınuyguladıkları çekim kuvvetiyle oluştuğu düşünülmektedir.
Gökyüzüne gözlediğimiz bir galaksi, büyük patlamadan arta kalan maddeninsoğumasıyla meydana gelmiştir. Galaksiyi meydana getiren gaz yavaşça çökseydive küçük bir dönme hızına da sahip olsaydı dönen disk haline dönüşürdü. Bununbir spiral galaksi olması ancak, gazın iç etkileşmesi sonucunda, enerjikaybetmesi ile mümkündür. Bu oluşum uzun zaman gerektirir. Galaksiyi meydanagetiren gaz, ilkel galaksinin çöküşü tamamlanmadan önce, hızlı bir şekildeyıldızlara dönüşürse ve bu yıldızlar da birbirleri ile zayıf bir şekildeetkileşirse, bu sefer de bir eliptik galaksi meydana gelir.


Bazı astronomlar, bu olay için daha genel bir anlatımı tercih ederler. Birküresel galaksinin meydana gelmesi için, hızlı yıldız oluşumunu içeren birprosese gereksinme vardır; gazdan ibaret ilkel bir galakside hızlı yıldızoluşumu veya önceden oluşmuş iki spiral galaksinin çarpışması gibi… Küreselgalaksiler herhangi bir şeydirler fakat mükemmel küreler ve bunlarıngörünüşteki benzerliği, oluşumlarına ait delilleri içeren birçok fizikselfarkın görünmesine olanak vermiyor. Örneğin, ekseni etrafındaki dönmesi,Samanyolu nun küresel yapıdaki şişkin bölgesi ni düzleştirmiştir. Bu şişkinbölge, yaz gecelerinde, Samanyolu’nun şerit halindeki parlak bölgesinin Akreptakımyıldızına doğru uzantısı şeklinde görülebilir. Bununla beraber, bazıdüzleşmiş eliptik galaksiler eksenleri etrafında hiç dönmezler. Bunun yerineeliptik galaksiler, içerdikleri yıldızların üç boyutlu uzaydaki rasgelehareketlerinin etkisi ile şekillenirler. Astronomlar küresel (sferoidal)galaksilerin, bu biçimlerine nasıl geldiklerinden veya evrensel zaman ölçeğindebu kararlı durumlarında kalıp kalmayacaklarından tamamen emin değillerdir.


Küresel yapılar (sferoidler) dinamik bakımdan sıcak yıldız sistemleri iken,disk galaksileri dinamik bakımdan soğukturlar; bunun anlamı, diskgalaksilerindeki yıldızların üç boyutlu hareketlerinin önemsiz olmasıdır.Dalgalar, diski yalayıp geçtikleri zaman, soğuk yapılar kararsızlıkgösterirler. Gerçekten, spiral disklerin çoğunun kararlılık sınırında oldukları görülüyor ve bundan dolayı spiral kol veya bar bakımından zengindirler. Bukollar veya barlar, galaksi diskine çok miktarda gaz toplar. Bu gazlar da dahasonra birçok yıldıza dönüşür; büyük kütleli parlak yıldızlar da birçok yıldızadönüşür; büyük kütleli parlak yıldızlar da bunlar arasında yer alır. Bu durum,galaksilerin spiral kollarının çok net olarak görülmesini açıklar; CanesVenatici deki girdap gibi…


[b]6) Galaksilerin merkezlerinde canavarlar mı saklanıyor?[/b]
Çoğu galaksinin merkezinde, son derece yoğun yıldız kümeleri bulunur.Galaksilerin çekirdekleri küçük, yaklaşık 1 ışık yılı genişliğinde olmaklaberaber inanılmayacak derecede büyük yıldız yoğunluklarına sahiptirler. Örneğin Andromeda galaksisinin merkezindeki yıldız yoğunluğu, Güneş civarındaki yıldızyoğunluğundan bir milyon kez daha fazladır. Galaksimizin merkezidoğrultusundaki toz görüşümüzü engellemeseydi Galaksimizin merkezi, parlaklığısıfır kadir olan (gökyüzünde kış aylarında gördüğümüz Vega yıldızı gibi) biryıldız gibi ışıldayacaktı. Astronomlar Galaksinin merkezini, yine Galaksimizinmerkezine yakın bir gezegenden gözleselerdi, gökyüzünün yıldızlarla dop doluolacağını ve diğer galaksileri de neredeyse gözlenemiyor olacağınıgöreceklerdi.


Galaksilerin merkezlerine doğru gidildikçe, gaz miktarında ve yıldız sayısındabir artış olduğu gözlenir. Galakside meydana gelen evrimle yıldızlar ve gaz,zamanla galaksinin merkezine doğru toplanır ve bugün galaksilerin merkezlerindegözlenen zengin yıldız toplulukları oluşur.
Gözlenen çoğu galaksinin merkez bölgesi yoğun yıldız topluluklarından oluşmaklaberaber, bütün galaktik merkezler yukarıda anlatılan yol ile meydana gelmez.


Canes Venatici takımyıldızında bulunan NGC 4151 ve Cetus takımyıldızındabulunan M77 gibi yakın parlak galaksiler, normal galaksilerde üretilenenerjiden daha fazlasını üretirler. Bunun yanı sıra bir trilyonyıldız içeren normal bir galaksinin ürettiği enerjiden yüz kez kat fazlasınıüreten bir başka kozmik cisim ise kuazarlar olup normal bir galaksinin merkeziboyutlarındadır.


Astronomlar aktif galaksilerin ve kuazarların nasıl enerji ürettikleriniancak öğrenmeğe başlamışlardır. Çoğu astronom bu tip galaksilerin merkezlerindebüyük kütleli bir kara delik bulunabileceğini düşünmektedir. Eğer galaksilerinmerkezlerinde büyük kütleli kara delikler bulunuyorsa, kara deliklerin o müthişçekim kuvveti ile çevresinde bulunan gazı ve yıldızları kendisine çekerek birenerji kaynağı üretiyor olabilirler. Bu düşünce de kuazarlar ile aktifgalaksilerin yayınlamakta olduğu büyük enerji miktarını açıklayabilir.
Kara delikler üzerinde yapılan astronomik araştırmalar günümüzün en popülerkonusunu oluşturmaktadır. Astronomlar, Hubble Uzay Teleskobunun sağlamış olduğuyüksek ayırma gücü ile yakın galaksilerin merkezlerinde kara delik arayışlarınısürdürmektedirler. Bu araştırmalar sayesinde bilim adamları kara deliklerinnasıl oluştuklarını ve davranışlarını daha iyi anlayabileceklerdir.


[b]7) Samanyolu Galaksisine ne olacak?[/b]
Galaksiler değişir. Galaksimizde bulunan gaz yıldız şekline dönüşebileceği gibiyine yıldız halinden gaz haline dönüşebilir. Bu durumu en iyi bir yıldızınevrimini inceleyerek anlayabiliriz. İlkel yıldızın çökmesiyle meydana gelenyıldızlar, evrimlerinin sonlarında kütlelerinin büyük bir kısmınıyıldızlararası ortama atarak beyaz cüce, nötron yıldızı veya bir kara delikolarak yaşamlarına son verirler. Büyük bir olasılıkla Samanyolu galaksisindebulunan yıldızlararası gaz bu dönüşümler sonucu tükenecektir. BöyleceGalaksimizde yeni yıldızlar meydana gelmemekle beraber mevcut olan yıldızlar dayavaş yavaş yaşlanacaktır. Yaklaşık bir milyar yılın birkaç 10 katı kadar zamaniçinde, yıldızları yaşlandığında Galaksimizin parlaklığı yavaşça azalacaktır.Astronomlar halen diğer galaksilerde bulunan yıldızların kalıntılarınıkataloglamaktadırlar. Bunlara en iyi örnek, Loe takımyıldızında bulunan M105 ileVirgo takımyıldızı da bulunan M84 gibi gaz içermeyen eliptik galaksilerdir.Yakıtla beslenmeyen kara delik ile aktif galaksi çekirdekleri, yıldızoluşumlarının durmasıyla güçlerini yitireceklerdir. Bu durumda galaksilerdebulunan gaz tükenince, bu galaksiler zamanla gözden kaybolacaklar mı?


Galaksiler, diğer galaksilerle veya çevrelerinde bulunan gaz ile etkileşerekşiddetli bir şekilde değişimler gösterebilirler. Normal galaksiler çevrelerindebulunan cüce galaksilerle birleşerek galaksi içinde yeni yıldızların oluşmasınısağlayabilirler. Böyle bir durum gelecekte Samanyolu Galaksisi için de geçerliolacaktır. Uydu galaksimiz olan Macellan Bulutsuları birkaç milyar yıl sonraGalaksimiz ile birleşerek yeni yıldızların oluşumuna sebep olacak ve yeni bir yıldızpopülasyonu meydana gelecektir.
Galaksilerin nasıl evrimleştiğini anlamak gelecek yıllarda astronomlar için enönemli konuyu oluşturacaktır. Milyarlarca yıl yol kat ederek gelen ışık, uzakgalaksilerin geçmişteki halini öğrenmemizi ve düşüncelerimizin doğruluğunugözlemlerle kontrol etmemizi sağlar. Böylece teorik olarak düşünülen bazıfikirler bu gözlemler sayesinde test etme olanağını bulmaktayız. Hele heleevrenin ilk oluştuğu zamanlara ait kozmik gökcisimlerinden olan kuazarlardangelen ışık, kozmoloji ile uğraşan teorisyenler için çok önemlidir. Gelecekyıllarda, teknolojideki yeniliklerin astronomiye daha da yansıyarak dahagüvenilir bilgiler alınacak olması galaksilerin gizemleri hakkında bizlere dahaiyi bilgiler sağlayacaktır.
Ben Düşüncelerimin Efendisiyim...


Konu Bağlantı Araçları
Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar Konusunun Linki Direkt Link
Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar Konusunun HTML Kodu HTML Link
Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar Konusu BBCode Linki BBCode Link
Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar Konusunu Paylaş Sosyal Paylaş

Konu ile Alakalı Anahtar Kelimeler

Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar indir, Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar Videosu, Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar online izle, Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar Bedava indir, Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar Yükle, Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar Hakkında, Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar nedir, Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar Free indir, Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar oyunu, Galaksilerin Gizemleri : Sorular ve Yanıtlar download


Hızlı Menü:


İletişim | Şimdi Değişme Zamanı Eğitim Ve Koçluk | Yukarı Git | Arşiv | RSS | Sitemap