Kuantum Nedir? | Şimdi Değişme Zamanı Eğitim & Koçluk

Orjinalini görmek için tıklayınız: Budizm Siddharta veya Shakyamuni
Şu anda (Arşiv) modunu görüntülemektesiniz. Orjinal Sürümü Görüntüle internal link
Budizm Siddharta veya Shakyamuni adlarıyla da belirtilen Gotama Buda (İÖ 563-483) tarafından İÖ 6'ncı yüzyılda kurulmuş, 29 ülkenin halklarınca benimsenmiş, Dünya'nın üç büyük dininden biridir. Budizm, Hindistan'da kendisinden önce mevcut bulunan Hinduizm (Brahmanizm) ile karşılaştırıldığında, aralarında bazı benzerlikler olmakla birlikte, genellikle çok derin farklılıklar göstermektedir. Budizm'de 'karma' yasası, yeniden doğma (samsara) ve kurtuluş (nirvana) kavramları olmakla birlikte, Hinduizm'deki binlerce ilâha
karşılık, Budizm'de tanrı kavramı yoktur. Kimilerine göre Buda, ruhsal tekâmül açısından insanlara pek fazla bir şey kazandırmayan tapınma kuralları ve teorik bilgi yerine, onlara gerçek ihtiyaçları olan pratik (uygulama) ve yaşama bilgisini vermiştir. Böylece hem insanların dikkatini ilâhlara tapınıp durma yerine sosyal yaşama çevirmeye, hem de pek çok dinde zamanla ortaya çıkan 'politeizm' ve 'panteizm' yozlaşmasının kendi dininde ortaya çıkmasını önlemeye çalışmıştır. Kimileri Budizm'i bir dinden çok, bir felsefe olarak
ele alır.


Buda, Tanrı konusuna değinmemekle birlikte, Tanrı yoktur da dememiştir. Budizm'in Hinduizm'den ve birçok dinden ikinci büyük farkı, ölümden sonrasına ilişkin hiçbir ödül vaatlerinde bulunmamasıdır. Fakat insanın imajinasyonunun, duygu, düşünce, niyet ve eğilimlerinin ölümden sonraki yaşamı ve daha sonraki yeniden doğumu (reenkarnasyon) konusunda belirleyici bir etken olduğunu da bildirir.
Budizm'in ele aldığı temel sorun, insanın ıstıraplardan (nefret edilenlerle beraber olma, sevilenlerden ayrı olma, istenilen şeyleri elde edememe vb.) nasıl kurtulabileceğidir. Istırabın kaynağı, Buda'ya göre, bağlılık, cahillik ("avidya") ve isteklerdir. Istırabın ana kaynağı ise nefsanî isteklerdir. Bütün bu ıstıraplar doğum ile başladığına göre, ıstıraplardan kurtulmanın yolu dünyaya tekrar doğmamak, bunun için de doğmasını gerektiren nedenleri, yani nefsaniyetini ve karmik telafilerini ortadan kaldırmak gerekir.
(Kurtuluş, Nirvana, Karma, Nefsaniyet) Dolayısıyla Budizm, insanlara ıstırap duymamaları için nefislerini terbiye ederek, nefsaniyetlerini altetmelerini, maddeye bağlılıkla ilgili hırs ve isteklerinden vazgeçmelerini öğütler. Fakat Buda'ya göre, nefsanî haz veya zevklere düşkün olarak yaşamak ne kadar aşırılıksa, nefsine işkence etme yolunu benimsemiş çilecilik de o kadar aşırılıktır. (Neo-spiritüalizm, 11. ilke) Buda, kendi önerdiği yola, bu iki aşırı yolun ortası anlamında "orta yol" der. Buda, Budizm'i "dört hakikat" denilen ve 'Dharma'yı oluşturan şu dört ilke üzerine kurmuştur:


[b]1-[/b] Dünya'da yaşayan her varlık için ıstıraplar kaçınılmazdır.
[b]2-[/b] Istırapların nedeni, kısaca, geçici olan dünyasal unsurlara bağlanma ve isteklerdir. (Bu ilke, Budist metinlerde, "ıstırabın nedenleri maddeye bağlılıktan kaynaklanan kin, nefret, kıskançlık, öfke gibi duygular, hırslar, cahillik, nefsini denetleyememe ile geçmişteki hareketlerin mukadder hale gelmiş sonuçlarını kapsayan karma'dır" biçiminde daha ayrıntılı olarak ifade edilir) Nefis Denetlemesi
[b]3-[/b] Bu nedenlerin ortadan kaldırılmasıyla ıstırap da kalkar, yani ıstırabın ilacı, bu geçici unsurlara bağlanmama ve istek duymamadır.
[b]4-[/b] Bu nedenleri, dolayısıyla ıstırapları ortadan kaldıran ve bireysel manevi kurtuluşu sağlayacak olan araç ise şu sekiz kollu "orta yol"dur:


[b]a-[/b] Doğru anlama (doğru görme, doğru fikir);
[b]b-[/b] Doğru niyet;
[b]c-[/b] Doğru düşünme;
[b]d-[/b] Doğru konuşma;
[b]e-[/b] Doğru eylem (doğru bedensel hareket);
[b]f-[/b] Doğru çaba (doğru çalışma)
[b]g-[/b] Doğru bilinçlilik;
[b]h-[/b] Doğru uyanıklık.


Nirvana (kurtuluş) kavramı Budizm'de varsa da, Budizm'in amacı nirvana değildir, yaşarken ıstıraplardan kurtulmaktır, nirvana bir sonuçtur. Buda nasıl tanrı kavramına değinmemişse, kurtuluş kavramına da fazla değinmemiş ve izleyicilerine kurtuluşun ne olduğunu anlamaya uğraşmamalarını söylemiştir. O'na göre kurtuluş kısaca nedensellik kuralınca belirlenen karmik telafilerin kalmaması demekti. Budist felsefe "ilk neden Yaradan"dır dememekle birlikte, nedensellik üzerine kuruludur; dolayısıyla Budizm'deki nedensellik zinciri, başı ve sonu belirsiz, sonsuza uzanan bir yaya benzer.


Budizm başlıca iki mezhebe ayrılmıştır; Hinayana mezhebi genellikle Sri Lanka (Seylan), Burma ve Tayland'da, Mahayana mezhebi ise Çin, Tibet, Kore ve Japonya'da kendini gösterir. Kimi Budizm mezheplerine göre, Buda, Dünya'ya bir kez daha enkarne olacaktır (Maitreya).